Трынаццаць тузінаў чарцей: калекцыя, што вырасла ў музей

Мастак Антанас Жмуйдзінавічус задумаў сабраць роўна трынаццаць тузінаў чарцей — 169. Сёння ў яго музеі іх больш за тры тысячы.

Усё пачалося ў 1906 годзе з падарунка: першага чорціка мастаку падарыў пісьменнік і святар Юозас Тумас-Вайжгантас. Жмуйдзінавічус — сур'ёзны жывапісец, адзін з патрыярхаў літоўскага мастацтва — дзеля жарту вырашыў сабраць «чортаў тузін чортавых тузінаў»: трынаццаць разоў па трынаццаць.

План праваліўся хутка — і на шчасце. Чэрці сцякаліся адусюль: сябры везлі з падарожжаў, незнаёмцы дасылалі поштай. Калекцыя перарасла сотні і не спынілася.

Што гэта за чэрці

У літоўскім фальклоры чорт — фігура не страшная, а гаспадарчая: дурнаваты, лёгка падманваецца, вечна прайграе хітраму селяніну. Таму ў калекцыі пераважна не пачвары, а характары: чэрці-музыкі, чэрці-карцёжнікі, маскі Ужгавенес, народная разьба па дрэве.

Ёсць і вастрэйшыя працы — самая вядомая паказвае Гітлера і Сталіна, якія скачуць чортаў танец над Літвой. Народны гумар сустракаецца тут з гістарычнай памяццю.

Чым нас зачапіла гэтая калекцыя

Рэдкі выпадак, калі музей нарадзіўся з асабістага жарту — і стаў сур'ёзнай этнаграфічнай калекцыяй. Экспазіцыя чарцей адкрылася ў 1965 годзе, побач — мемарыяльны дом мастака. Сёння ў фондах больш за 3000 чарцей прыкладна з 70 краін свету: ад літоўскай разьбы да японскіх масак.

Дзе ўбачыць

Музей А. Жмуйдзінавічуса (Музей чарцей) — V. Putvinskio g. 64, Каўнас, насупраць Нацыянальнага музея М. К. Чурлёніса. Гэта яго філіял — абодва зручна агледзець за адзін дзень.

У апошнюю нядзелю кожнага месяца ўваход бясплатны.

Дзе ўбачыць ужывую: A. Žmuidzinavičius Collections Museum (Devils' Museum) · Kaunas