Самалёт, якому не хапіла 650 кіламетраў: рэліквіі «Літуанікі» ў Каўнасе
У ліпені 1933 года два літоўцы вылецелі з Нью-Ёрка ў Каўнас на маленькім аранжавым самалёце. Атлантыку яны скарылі. Дадому не даляцелі.
Сцяпонас Дарус і Стасіс Гірэнас — амерыканскія літоўцы, лётчыкі, якія купілі шасцімесную «Беланку» за ўласныя грошы і ахвяраванні эмігранцкай супольнасці і пераабсталявалі яе для трансатлантычнага пералёту. Самалёт назвалі «Літуаніка».
15 ліпеня 1933 года яны падняліся з аэрадрома Флойд-Бенет у Нью-Ёрку. Без радыё. Без парашутаў. З картамі, компасам і запасам паліва, разлічаным да кілаграма.
37 гадзін і 11 хвілін
Атлантыку «Літуаніка» перасекла — скрозь шторм, без навігацыйнай падтрымкі, у начной цемры. Ззаду засталося 6411 кіламетраў. Да Каўнаса, дзе чакаў натоўп, заставалася каля 650. У ноч на 17 ліпеня самалёт разбіўся на тагачаснай тэрыторыі Германіі, каля Солдзіна. Абодва лётчыкі загінулі. Пра прычыны катастрофы спрачаюцца дагэтуль.
Вестка ўзрушыла Літву: свята чакання абярнулася жалобай. Парэшткі лётчыкаў урачыста вярнулі ў Каўнас, а пералёт — нягледзячы на трагічны фінал — увайшоў у гісторыю авіяцыі: па дальнасці без пасадкі ён быў сярод найлепшых вынікаў свайго часу.
Чым нас зачапіла гэтая гісторыя
У Ваенным музеі Вітаўта Вялікага зала «Літуанікі» працуе з самага адкрыцця музея ў 1936 годзе. Тут выстаўленыя сапраўдныя абломкі самалёта — скамечаны рухавік, абгарэлыя фрагменты канструкцыі — і асабістыя рэчы лётчыкаў. Гэта адна з самых эмацыйна моцных музейных залаў Літвы: рэчы, якія амаль даляцелі дадому.
Дзе ўбачыць
Ваенны музей Вітаўта Вялікага — K. Donelaičio g. 64, Каўнас. Мемарыяльная зала «Літуанікі» — у пастаяннай экспазіцыі.
У апошнюю нядзелю кожнага месяца ўваход бясплатны.