На ўзгорку пад Малетай у неба цягнецца вежа, нібы прызямлёная з навуковай фантастыкі. Гэта музей, дзе экспануецца не прадмет, а стаўленне чалавека да неба.
Музей этнакасмалогіі вырас побач з Малецкай астранамічнай абсерваторыяй, заснаванай у 1960-х далёка ад гарадскіх агнёў. Вучоныя, што працавалі каля тэлескопаў, заўважылі простую рэч: у літоўскай культуры неба заўсёды было не толькі аб'ектам вывучэння, але і асновай светапогляду.
Так у 1990 годзе з'явіўся музей, які злучыў, здавалася б, незлучальнае: народную міфалогію пра Сонца, Месяц і Млечны Шлях — і сучасную астрафізіку. Самі заснавальнікі прапанавалі для гэтага поля тэрмін «этнакасмалогія».
Экспазіцыя расказвае, як нябесныя целы жылі ў літоўскіх песнях, календары, арнаментах і архітэктуры сядзібы — і як тое ж неба сёння назіраюць тэлескопы. Аглядная вежа з футурыстычнай «касмічнай» вяршыняй над лесам стала сімвалам музея.
Вечарамі музей праводзіць назіранні неба ў тэлескоп — дзеля іх варта планаваць асобную паездку і зверыць расклад на сайце музея.
Музей прадстаўляе сябе першым у свеце музеем такога профілю — і спрачацца з гэтым цяжка: аналагаў, дзе этнаграфія сустракаецца з астраноміяй пад адным дахам, знайсці няпроста. Гэта адзін з самых арыгінальных музеяў Літвы — і адно з найлепшых месцаў краіны, каб убачыць зорнае неба.
Літоўскі музей этнакасмалогіі — вёска Kulionys, Малецкі раён (каля 70 км ад Вільнюса). Найзручней дабірацца на машыне.
У апошнюю нядзелю кожнага месяца пастаянная экспазіцыя бясплатная; начныя назіранні — асобная платная праграма.
Дзе ўбачыць ужывую: Lithuanian Museum of Ethnocosmology · Kulionys (Molėtų r.)